Tóm tắt

Đặt vấn đề: Bệnh lý tiêu hóa - mật tụy là nhóm bệnh lý lớn, liên quan đến nhiều cơ quan trải dài theo ống tiêu hóa từ miệng đến hậu môn và hệ thống mật tụy. Siêu âm nội soi giúp tiếp cận các tạng sâu trong ổ bụng như tụy, hệ thống đường mật, các tổn thương trong và ngoài lòng ống tiêu hóa cũng như sự xâm lấn hạch vùng. Chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài với hai mục tiêu: (1) Khảo sát một số đặc điểm về bệnh nhân, chỉ định và tính an toàn của siêu âm nội soi trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa và mật tụy; (2) Đánh giá vai trò của siêu âm nội soi trong chẩn đoán và điều trị một số bệnh lý tiêu hóa và mật tụy. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Gồm 1615 bệnh nhân được chỉ định siêu âm nội soi tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế từ 2015-2021. Kết quả: Nghiên cứu có tỉ lệ nam:nữ = 1,4:1. Tuổi trung bình 56,1 ± 15,1. Bệnh nhân ở Huế chiếm 79,9%, ở ngoại tỉnh chiếm 20,1%. Chỉ định của siêu âm nội soi: bệnh lý đường mật 37,1%, bệnh lý tụy 31,3%, dạ dày 11,8%, đại trực tràng 9,0%, thực quản 8,6% và tá tràng 2,2%. Tỉ lệ tai biến thấp không đáng kể. Tổn thương tại ống tiêu hóa: U dưới niêm ở dạ dày 57,9%, u dưới niêm thực quản 23,7%, u dưới niêm tá tràng 13,6% và u dưới niêm đại trực tràng 4,8%; ung thư đại trực tràng 48,8%, ung thư thực quản 33,2%, ung thư dạ dày 16,3% và ung thư tá tràng 1,7%. Tổn thương tại đường mật: Sỏi đường mật 76,0%, nang ống mật 9,5%, tổn thương đường mật do ký sinh trùng 4,3%, u bóng Vater 3,8%, giãn đường mật không rõ nguyên nhân 3,4% và u đường mật 3,0%. Tổn thương tại tụy: viêm tụy mạn 40,6%, ung thư tụy 24,6%, viêm tụy cấp 18,4%, nang tụy 10,9% và hạch 5,5%. Siêu âm nội soi chọc hút và dẫn lưu nang giả tụy: chọc hút 18 u tụy, 3 nang tụy và 7 hạch. Dẫn lưu 4 trường hợp nang giả tụy. Kết luận: Siêu âm nội soi đã được áp dụng một cách hiệu quả và tương đối an toàn trong đánh giá các tổn thương của đường tiêu hóa và bệnh lý mật tụy cũng như hỗ trợ lấy bệnh phẩm qua siêu âm chọc hút bằng kim nhỏ và hỗ trợ điều trị bằng dẫn lưu nang giả tụy.