Tóm tắt
Đặt vấn đề: Ung thư, bệnh nhiễm khuẩn và stress oxy hóa đang là những thách thức lớn đối với sức khỏe con người, thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học mạnh. Goniothalamus tamirensis – một dược liệu thuộc chi Goniothalamus tiềm năng nhưng chưa được nghiên cứu nhiều về hoạt tính sinh học.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Phần trên mặt đất của cây Giác đế miên. Đánh giá hoạt tính gây độc tế bào bằng phương pháp sử dụng thuốc nhuộm SRB. Đánh giá hoạt tính chống oxy hóa bằng mô hình DPPH và đánh giá hoạt tính kháng vi sinh vật bằng phương pháp pha loãng nồng độ.
Kết quả: Cao ethyl acetatee và cao methanol ức chế dòng tế bào ung thư vú, ung thư phổi và ung thư gan ở người với các giá trị IC50 lần lượt trong khoảng 7,72 - 16,87 µg/mL và 19,36 - 42,02 µg/mL. Cao methanol ức chế 3 chủng vi khuẩn Gram (+) Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Lactobacillus fermentum với các giá trị IC50 lần lượt là 167,1; 5,89 và 27,3 µg/mL. Cao ethyl acetatee ức chế 2 chủng vi khuẩn Gram (+) là Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis với các giá trị IC50 lần lượt là 153,7 và 176,2 µg/mL. Cao n-hexane và cao ethyl acetatee thể hiện khả năng chống oxy hóa tương đối tốt với IC50 lần lượt là 30,15 và 19,08 µg/mL.
Kết luận: Cao chiết Giác đế miên thể hiện tiềm năng sinh học đáng chú ý, mở ra hướng khai thác và phát triển nguồn thực vật này thành nguồn nguyên liệu làm thuốc trong tự nhiên.
| Đã xuất bản | 28-06-2026 | |
| Toàn văn |
|
|
| Ngôn ngữ |
|
|
| Số tạp chí | Tập 16 Số 3 (2026) | |
| Phân mục | Nghiên cứu | |
| DOI | 10.34071/jmp.2026.3.768 | |
| Từ khóa | Giác đế miên, gây độc tế bào ung thư, kháng vi sinh vật, chống oxy hóa |
công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-phi thương mại-NoDerivatives 4.0 License International .
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Y Dược Huế
Leboeuf M, Cavé A, Bhaumik PK, Mukherjee B, Mukherjee R. The phytochemistry of the Annonaceae. Phytochemistry. 1980;21(12):2783–2813.
Abdullah NN, Afzan A, Jelas NH, Mohd Abd Razak MR, Rasol NE, Bakar SIA, Bihud NV, Wai LK, Zainol M, Ahmad FB, Cordell GA, Ismail NH. Styryllactones in the leaves of Goniothalamus lanceolatus Miq., molecular networking and their anti-dengue activity in vitro and in silico. Phytochem Lett. 2024; 60:134-142.
Zakaria ZB. Isolation and Characterization of Styryllactone of Goniothalamus ridleyi. Sains Malays. 2015; 44(3):365-370.
Enders D, Barbion J. Asymmetric synthesis of (+)-altholactone: a styryllactone isolated from various Goniothalamus species. Chem Weinh Bergstr Ger. 2008;14(9):2842–9.
Lan YH, Chang FR, Liaw CC, Wu CC, Chiang MY, Wu YC. Digoniodiol, Deoxygoniopypyrone A, and Goniofupyrone A: Three New Styryllactones from Goniothalamus amuyon. Planta Med. 2005; 71(2):153-9.
Tip-pyang S, Limpipatwattana Y, Khumkratok S, Siripong P, Sichaem J. A new cytotoxic 1-azaanthraquinone from the stems of Goniothalamus laoticus. Fitoterapia. 2010;81(7):894–6.
Tantithanaporn S, Wattanapiromsakul C, Itharat A, Keawpradub N. Cytotoxic activity of acetogenins and styryl lactones isolated from Goniothalamus undulatus Ridl. root extracts against a lung cancer cell line (COR-L23). Phytomedicine Int J Phytother Phytopharm. 2011;18(6):486–90.
Wiart C. Goniothalamus species: a source of drugs for the treatment of cancers and bacterial infections? Evid-Based Complement Altern Med. 2007;4(3):299–311.
Tai BH, Huyen VT, Huong TT, Nhiem NX, Choi EM, Kim JA, Long PQ, Cuong NM, Kim YH. New pyrano-pyrone from Goniothalamus tamirensis enhances the proliferation and differentiation of osteoblastic MC3T3-E1 cells. Chem Pharm Bull (Tokyo). 2010;58(4):521–5.
Meesakul P, Jaidee W, Richardson C, Andersen RJ, Patrick BO, Willis AC, Muanprasat C, Wang J, Lei X, Hadsadee S, Jungsuttiwong S, Pyne SG, Laphookhieo S. Styryllactones from Goniothalamus tamirensis. Phytochemistry. 2020;171:112248.
Monks A, Scudiero D, Skehan P, Shoemaker R, Paull K, Vistica D, Hose C, Langley J, Cronise P, Vaigro-Wolff A. Feasibility of a high-flux anticancer drug screen using a diverse panel of cultured human tumor cell lines. J Natl Cancer Inst. 1991 Jun;5;83(11):757–66.
Veeramuthu Duraipandiyan, Savarimuthu Ignacimuthu. Antibacterial and antifungal activity of Cassia fistula L.: An ethnomedicinal plant. J Ethnopharmacol. 2025;112(3):590–4.
Hadacek F, Greger H. Testing of antifungal natural products: methodologies, comparability of results and assay choice. Phytochem Anal. 2000;11(3):137–47.
Asekun OT, Okoh SO, Familoni OB, Afolayan AJ. Chemical profiles and antioxidant activity of essential oils extracted from the leaf and stem of Parkia biglobosa (Jacq) Benth. Res J Med Plant. 2013;7(2):82–91.
Zhongwen LUO, Fucheng YIN, Xiaobing WANG, Lingyi KONG. Progress in approved drugs from natural product resources. Chin J Nat Med. 2024;22(3):195–211.
Fan Xie, Zi-Long Zhang, Xiu-Qin Zheng, Yi-Ming Li, Rui Wang, Wen-Yan Li. A comprehensive review of phytochemistry and anticancer of the genus Goniothalamus. Chem Biodivers. 2025;22(6):e202402461.
Erum I., Kamariah A.S., Abdalla J.M., Linda L.B. L.Nur-Nazurah A. Antimicrobial, anticancer, and cytotoxicity activities of a crude methanolic extract from the bark of Goniothalamus velutinus (Airy Shaw) collected from Brunei Darussalam. Int J Pharmacogn Phytochem Res. 2016;8(1):95–103.
K. Thienthiti, P. Tuchinda, A. Wongnoppavich, N. Anantachoke, N. Soonthornchareonnon. Cytotoxic effect of compounds isolated from Goniothalamus marcanii Craib stem barks. Pharm Sci Asia. 2017;44(2):86–95.
Loi Vu Duc, Tung Bui Thanh, Hai Nguyen Thanh, Vung Nguyen Tien. Chemical constituents and cytotoxic effect from the barks of Goniothalamus chinensis Merr. & Chun. growing in Vietnam. J Appl Pharm Sci. 2016;6(4):001–5.
Quy Hung Trieu, Van Cuong Pham, Pascal Retailleau, Van Hung Nguyen, Marc Litaudon, Thi Mai Huong Doan. Rare flavonoids and sesquiterpenoids isolated from the leaves of Goniothalamus gracilipes. Fitoterapia. 2021;155:105034.
Vino Palani, Balamuralikrishnan Balasubramanian, Santhosh Chinnaraj, Arunkumar Malaisamy, Viji Maluventhen, Vijaya Anand Arumugam, Wen-Chao Liu, Maruthupandian Arumugam. Investigation of the bioactive constituents of Goniothalamus wightii: Antioxidant, anti-inflammation, antimicrobial, anticancer, and molecular docking studies. Kuwait J Sci. 2025;52(2):100392.
Quy Hung Trieu, Huong Doan Thi Mai, Marc Litaudon, Dao Phi Thi, Tuan Anh Tran, Van Hung Nguyen, Van Minh Chau, Van Cuong Pham. Two new linear acetogenins from the fruits of Goniothalamus gracilipes. Nat Prod Res. 2018;32(3):287–93.
Umme Salma Khanam, Shakera Islam Keya, Nura Ahmed, Mahbuba Mohoshina Runa, Amina Ferdous Chowdhury, Monika Nasrin Munni, Rafiqul Hasan Khan Jisan, Kazi Nuruddin Al Masud. Investigation of antioxidant, thrombolytic, cytotoxic and antimicrobial activities of Goniothalamus sesquipedals (wall.) Hook.f.& Thomson. Int J Pharm Sci Rev Res. 2019;59(2):1–5.
Noor-Zarina Abdul-Wahab, Saleha Shahar, Halimah Abdullah-Sani, Azimahtol Hawariah Lope Pihie and Nazlina Ibrahim. Antioxidant, antibacterial and antiviral properties of Goniothalamus umbrosus leaves methanolic extract. Afr J Microbiol Res. 2011;5(20):3138–43.
Erum I, Kamariah AS, Linda L.B. Phytochemical screening, total phenolics and antioxidant activities of bark and leaf extracts of Goniothalamus velutinus (Airy Shaw) from Brunei Darussalam. J King Saud Univ - Sci. 2015;27:224–32.